Γιατί επικράτησε το «Όχι»

ilfoglio

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου στην Ελλάδα ήταν σαφές. Το 61,3% των Ελλήνων πολιτών ψήφισε «Όχι» και το 38,7% «Ναι». Αν και η πλειοψηφία των Ελλήνων έλαβε την απόφασή μέσα σε μια ατμόσφαιρα πολιτικού φανατισμού και μέσα σε συναισθηματική φόρτιση από το δράμα της κρίσης, το αποτέλεσμα αποτυπώνει μερικές αλήθειες για την πολιτική κατάσταση στη χώρα.

Πρώτον, η επικράτηση του «Όχι» αποτελεί προσωπική επιτυχία του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα. Η δημοτικότητά του είναι πολύ υψηλότερη από εκείνη  των αρχηγών άλλων κομμάτων, οι οποίοι αδυνατούν να πείσουν την κοινή γνώμη. Ο Τσίπρας, αντίθετα, αντιπροσωπεύει μια νέα τάση στην πολιτική που προσφέρει ελπίδα – έστω και αν η ελπίδα αυτή είναι επί της ουσίας ψευδαίσθηση.

Δεύτερον, η νίκη του «Όχι» δείχνει την απογοήτευση πολλών Ελλήνων πολιτών, που πλέον δεν πιστεύουν ότι το μνημόνιο που άρχισε να εφαρμόζεται από τον Μάιο του 2010, μπορεί να αποδώσει καρπούς.  Έτσι, λοιπόν, ψάχνουν απεγνωσμένα για μια εναλλακτική λύση ώστε να μπει ένα τέλος στις πολιτικές της λιτότητας. Κάποιοι από αυτούς, επίσης, πιστεύουν ότι ο Τσίπρας θα είναι τώρα πιο ισχυρός για να διαπραγματευτεί μια καλύτερη συμφωνία.

Τρίτον, η νίκη του «Όχι» υπογραμμίζει την περιορισμένη επιρροή που πλέον ασκούν τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Η κάλυψη από την πλευρά τους της περιόδου πριν από το δημοψήφισμα – αν και σωστή –  ήταν μεροληπτική, δεδομένου ότι αγωνίστηκαν  σθεναρά για ένα «Ναι». Πολλοί Έλληνες πολίτες δεν εμπιστεύονται πια τα παραδοσιακά ΜΜΕ και προτιμούν να ενημερώνονται από  διαδικτυακές πηγές που προσφέρουν αντιμνημονιακό περιεχόμενο.

Τέταρτον, η νίκη του «όχι», επιβεβαιώνει ότι ο λαϊκισμός κυριαρχεί σε περιόδους κρίσης. Ικανοί δημαγωγοί μπορούν να χειριστούν τη μεγάλη μάζα του λαού κατασκευάζοντας ξένους εχθρούς, δημιουργώντας εθνικά συνθήματα και υποκρινόμενοι πως προστατεύουν τα συμφέροντα της χώρας, ενώ την ίδια στιγμή δημιουργούν τεράστιες ζημιές σε επίπεδο οικονομίας και εξωτερικής πολιτικής.

Για όλους αυτούς τους λόγους, οι Έλληνες πολίτες ψήφισαν «Όχι» στο δημοψήφισμα. Η αρχική ευφορία τους το βράδυ της Κυριακής δεν έλυσε, φυσικά, το πρόβλημα. Οι τράπεζες παραμένουν κλειστές, η αξιοπιστία του τραπεζικού τομέα έχει καταρρεύσει, ύφεση βαθαίνει και τα μετρητά εξαντλούνται. Ο Αλέξης Τσίπρας διακινδυνεύει το μέλλον της Ελλάδας στην ευρωζώνη και πρέπει να εργαστεί σκληρά για να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων εταίρων του.

Η απόφαση των Ελλήνων πολιτών στο δημοψήφισμα είναι απόλυτα σεβαστή. Αλλά ο αντίκτυπός της δεν μπορεί να εκτιμηθεί ακόμα. Το μέλλον θα είναι πολύ δύσκολο για την Ελλάδα, ακόμη και αν η κυβέρνηση έλθει σε συμφωνία με τους πιστωτές της. Κάθε μέρα που περνά, η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας επιδεινώνεται, καθιστώντας την ανάκαμψη σχεδόν αδύνατη.

Γιώργος Ν. Τζογόπουλος