Ο Δρόμος του Μεταξιού: Eνώνοντας εδώ και χιλιετίες την Κίνα με την Ευρώπη

silkroadΠολλά λέγονται και γράφονται σήμερα για την πολιτική της Κίνας «Ένας Μανδύας – Ένας Δρόμος». Η πολιτική αυτή έχει στόχο την αναβίωση του αρχαίου Δρόμου του Μεταξιού. Ο Δρόμος του Μεταξιού ήταν ο κυριότερος εμπορικός δρόμος στην περιοχή της Ευρασίας, ο οποίος διέσχιζε για χιλιετίες τη Μέση Ανατολή και τη Κεντρική Ασία, συνδέοντας μεταξύ άλλων την Ευρώπη με την Άπω Ανατολή. Για την ακρίβεια, αποτελούσε ένα σύνολο συνδεδεμένων μεταξύ τους εμπορικών οδών, στις οποίες πραγματοποιούταν εμπορικές συναλλαγές και πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών, από τη Μεσόγειο έως και τη Κίνα.

Η δημιουργία της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στη Δύση καθώς και η ανάδυση των κινεζικών δυναστειών των Ch’in και  Han στην Άπω Ανατολή υπήρξαν καθοριστικοί παράγοντες για τη δημιουργία του Δρόμου του Μεταξιού. Ωστόσο, η μεγάλη γεωγραφική απόσταση που χώριζε την Ευρώπη από τη Κίνα και οι συνεχείς πολεμικές συγκρούσεις που λάμβαναν χώρα κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού αποτέλεσαν ανασταλτικούς παράγοντες για την εύρυθμη λειτουργία του σε κάποιες ιστορικές περιόδους. Παρόλα αυτά, από την ύστερη αρχαιότητα και έπειτα – και με σημείο αναφοράς κυρίως την εποχή του Μεσαίωνα – , ο Δρόμος του Μεταξιού έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της παγκόσμιας ιστορίας, φέρνοντας πιο κοντά τους πολιτισμούς Ευρώπης και Ασίας. Παράλληλα, αποτέλεσε τη σημαντικότερη χερσαία εμπορική οδό του τότε διεθνούς εμπορίου.« Ο Δρόμος του Μεταξιού, αν εξετάσουμε την ιστορία του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ακριβώς μόνο  μία τεράστια διεθνική οδός.  Ήταν τα κοινωνικά-πολιτικά-οικονομικά συστήματα της περιοχής της Ευρασίας τα οποία συνέδεαν και μπόλιαζαν τα δύο πιο γνωστά διεθνή συστήματα του αρχαίου και μεσαιωνικού κόσμου, της Μεσογείου και της Άπω Ανατολής» αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής κέντρο-Ευρασιατικών Σπουδών Christopher Beckwith στο αποκαλυπτικό βιβλίο του Empires of the Silk Road.

Επιπροσθέτως, ο έλεγχος του Δρόμου του Μεταξιού αποτέλεσε μήλον της έριδος για την πλειοψηφία των ισχυρών αυτοκρατοριών εκείνων των ιστορικών περιόδων. Στα εδάφη του πραγματοποιήθηκαν ιστορικές συγκρούσεις όπως η μάχη του ποταμού Ταλάς το 751 μ.Χ. μεταξύ του αραβικού χαλιφάτου των Αββασίδων και της κινεζικής δυναστείας των Τάνγκ. Ο Δρόμος του Μεταξιού παρέμεινε ιδιαίτερα σημαντικός για την παγκόσμια οικονομία έως και τις αρχές του 18ου αιώνα, όταν  η εγκαθίδρυση θαλάσσιων εμπορικών οδών από τις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες  άλλαξε τους συσχετισμούς στο παγκόσμιο εμπόριο. Οι εξελίξεις στους επόμενους δύο αιώνες συνέτειναν σε αυτή τη κατεύθυνση.

Σε κάθε περίπτωση, στη σύγχρονη εποχή και δεδομένων των προκλήσεων που χαρακτηρίζουν την περιοχή της Ευρασίας, οι οικονομικές και κυρίως ενεργειακές συμφωνίες μεταξύ κρατών της Κεντρικής Ασίας, της Κίνας, της Ρωσίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δώσει τη δυνατότητα σε αναλυτές να επιχειρηματολογούν υπέρ μίας ανάδυσης ενός «νέου  Δρόμου του Μεταξιού». Για αυτό και ο όρος αυτός έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται ευρέως.

Παπανικολάου Κωνσταντίνος