Ο Γ. Τζογόπουλος εξηγεί αν μπορεί η Ελλάδα να ενταχθεί στην τράπεζα των BRICS

xinhua

Γιώργος Τζογόπουλος

Είναι Μάρτιος του 2012. Στο Νέο Δελχί οι ηγέτες της ομάδας BRICS, Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας, Κίνας και Νοτίου Αφρικής βάζουν για πρώτη φορά στην ατζέντα τους τη σύσταση μιας αναπτυξιακής τράπεζας. Ένα χρόνο αργότερα, κατά τη σύνοδο τους στο Ντουρμπάν συμφωνούν στις πρώτες σημαντικές παραμέτρους. Σε αυτές περιλαμβάνεται η δημιουργία ενός αποθεματικού ύψους 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η συνεισφορά της Κίνας είναι η μεγαλύτερη, καθώς δίνει 41 δις. Ακολουθούν η Βραζιλία, η Ρωσία και η Ινδία με 18 δις και τέλος η Νότιος Αφρική με 5 δις. Με το αποθεματικό αυτό θα μπορούν να αντιμετωπιστούν ξαφνικά προβλήματα ρευστότητας και να ενισχυθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Πλέον έχουν τεθεί οι βάσεις του νέου εγχειρήματος. Έτσι, τον περυσινό Ιούλιο, κατά τη διάρκεια της 6ης συνόδου των BRICS που πραγματοποιήθηκε στη Φορταλέζα, οι ηγέτες τους υπογράφουν την τελική συμφωνία. Με βάση τα σχετικά άρθρα,  η νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα έχει σκοπό την παροχή δανείων και εγγυήσεων για την πραγματοποίηση έργων υποδομής τόσο στις χώρες BRICS όσο και σε αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες. Παράλληλα, εκτός, από Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νοτίο Αφρική στην Τράπεζα μπορεί να ενταχθεί οποιοδήποτε κράτος-μέλος των Ηνωμένων Εθνών. Βασική προϋπόθεση, ωστόσο, είναι η κατάθεση ενός ποσού ύψους 10 δις δολαρίων, όπως έχουν πράξει μέχρι στιγμής οι πέντε προαναφερθείσες χώρες για το σχηματισμού του αρχικού κεφαλαίου ύψους 50 δις.

Η πρόταση προς την Ελλάδα

Με δεδομένο, λοιπόν, ότι βάσει του καταστατικού της η νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS, μπορεί να υποδεχθεί νέα μέλη συζητείται πλέον ευρέως κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί στο μέλλον να αποτελέσει το έκτο από αυτά. Κατόπιν πρότασης του υφυπουργού οικονομικών της Ρωσίας και εκπροσώπου της στη νέα Τράπεζα Σεργκέι Στόρτσακ, η Αθήνα είναι διατεθειμένη να εξετάσει κατά πόσο μπορεί πράγματι να ενταχθεί στο καινούριο τραπεζικό σχήμα. Για το λόγο, αυτό, άλλωστε, η ελληνική κυβέρνηση ανέθεσε στον Καθηγητή Παναγιώτη Ρουμελιώτη να αξιολογήσει τα δεδομένα. Σύμφωνα με πληροφορίες ρωσικών μέσων ενημέρωσης, μάλιστα, ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, θα ταξιδεύσει στην Αγία Πετρούπολη στις με αφορμή την πραγματοποίηση διεθνούς οικονομικού φόρουμ από τις 18 ως τις 20 Ιουνίου, ώστε να συζητήσει το θέμα λεπτομερώς.

Θεωρητικά οφέλη

Με μια ματιά, η πρόταση προς την Ελλάδα να ενταχθεί στην Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS ακούγεται δελεαστική. Και αυτό γιατί η χώρα θα μπορέσει να επωφεληθεί από τα διαθέσιμα κεφάλαια της τράπεζας ώστε να εξασφαλίσει την τμηματική χρηματοδότηση έργων εντός της χώρας σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Πρέπει, επίσης, να ξεκαθαριστεί ότι πιθανά δάνεια τα οποία θα δοθούν θα σχετίζονται με την ανάπτυξη και όχι με την εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους.

Παράλληλα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι σε αντίθεση με το υφιστάμενο πρόγραμμα διάσωσης, οι χώρες BRICS δεν θα επιβάλουν κάποια αντίστοιχη Τρόικα στην Ελλάδα.  Απώτερος στόχος τους είναι να αρχίσει η νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα να αποκτά ρόλο αντίστοιχο με αυτό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Έτσι, υπό μία έννοια ίσως δουν την Ελλάδα ως «πειραματόζωο» για να διερευνήσουν κατά πόσο το μοντέλο αυτό μπορεί να λειτουργήσει στη διεθνή οικονομική πολιτική.

Αγκάθια

Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την πραγματικότητα είναι πολύ μεγάλη. Η Ελλάδα δεν έχει αυτή τη στιγμή την οικονομική δυνατότητα να ενταχθεί στην Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS διότι αδυνατεί να καταβάλει το ποσό των 10 δις δολαρίων το οποίο απαιτείται. Συνεπώς, υπάρχουν δύο επιλογές. Είτε, κάποια από τις χώρες BRICS να δανείσει το ποσό αυτό στην Αθήνα είτε η νέα Τράπεζα να αλλάξει το καταστατικό της ώστε η τελευταία να ενταχθεί χωρίς οικονομική συνεισφορά. Και τα δύο αυτά σενάρια είναι απίθανα και μάλιστα για έναν τραπεζικό οργανισμό ο οποίος ακόμα δεν έχει αρχίσει να λειτουργεί επισήμως. Ταυτόχρονα, άγνωστο παραμένει το ποιο θα είναι ένα πιθανό επιτόκιο δανεισμού αλλά και οι όροι εφόσον προχωρήσει στο μέλλον κάποια συνεργασία.

Ο ρόλος της Κίνας

Μπορεί να είναι η Ρωσία η χώρα που έχει λάβει την πρωτοβουλία να προσκαλέσει την Ελλάδα στην Τράπεζα των BRICS, όμως κάθε συζήτηση έχει ως σημείο αφετηρίας την Κίνα. Και αυτό γιατί η Κίνα πληρώνει πολύ περισσότερα για το προαναφερθέν αποθεματικό και συνεπώς έχει τον πρώτο λόγο. Μέχρι στιγμής το Πεκίνο δεν έχει πάρει θέση. Πάντως, θεωρείται πολύ δύσκολο να υποστηρίξει το άμεσο άνοιγμα της νέας Αναπτυξιακής Τράπεζας όχι μόνο γιατί δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις αλλά και επειδή δεν είναι διατεθειμένη να «ενοχλήσει» την Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως τη Γερμανία. Η κινεζική εξωτερική και οικονομική πολιτική είναι αρκετά συγκρατημένη και αποφεύγει συνήθως κινήσεις που μπορούν να αλλάξουν ξαφνικά τις ισορροπίες

Η επιλογή της Ρωσίας

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η πιθανότητα να ενταχθεί η Ελλάδα στη νέα Τράπεζα των BRICS είναι περιορισμένη, προκαλεί ενδιαφέρον γιατί η Ρωσία πρότεινε επισήμως κάτι τέτοιο. Η απάντηση συνδέεται με την επιθυμία της να δείχνει – κυρίως σε επικοινωνιακό επίπεδο – ότι μπορεί να καταθέτει προτάσεις που αποτυπώνουν την ισχύ της και τη δυνατότητά της να επηρεάζει τις εξελίξεις. Απώτερος στόχος της Μόσχας είναι να στείλει μήνυμα προς τη Δύση – την Ευρωπαϊκή Ένωση  και τις Ηνωμένες Πολιτείες – ότι ασκεί επιρροή στην Ελλάδα σε τέτοια σημείο που διακυβεύονται τα συμφέροντά τους. Ουσιαστικά, βέβαια, η Ρωσία επενδύσει σε μεγαλεπίβολα, μελλοντικά σχέδια αμφιβόλου αποτελεσματικότητας γιατί αδυνατεί να επηρεάσει τις εξελίξεις βραχυπρόθεσμα.

Γιώργος Τζογόπουλος – Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Επένδυση